© UNICEF/Diego Ibarra Sánchez - Một trẻ năm tuổi giữa cảnh đổ nát của các ngôi nhà tại miền nam Lebanon.

Trẻ em toàn cầu đang bước vào kỷ nguyên khủng hoảng mới; biến đổi khí hậu, bất bình đẳng và xung đột đang làm gián đoạn cuộc sống và giới hạn tương lai của trẻ em, cảnh báo từ một nghiên cứu được uỷ quyền của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF).

Vào đầu mỗi năm, UNICEF dự đoán các rủi ro mà trẻ em có thể phải đối mặt và các đề xuất nhằm giảm thiểu các tác hại tiềm ẩn. Báo cáo mới nhất , Triển vọng cho trẻ em năm 2025: Xây dựng Cơ chế Phục hồi cho tương lai của trẻ em, đề xuất tăng cường các thể chế quốc gia nhằm giảm thiểu tác động của khủng hoảng đối với trẻ em và đảm bảo trẻ em có quyền tiếp cận với sự hỗ trợ cần thiết.

Sau đây là bảng phân tích các xu hướng chính cần lưu ý cho năm 2025.

Số lượng trẻ em sống tại các vùng xung đột tăng gấp đôi

Xung đột vũ trang ngày càng gia tăng sẽ tiếp tục gây ra các rủi ro nghiêm trọng cho trẻ em vào năm 2025. Hơn 473 triệu trẻ em — hơn một trong sáu trẻ em trên toàn cầu — hiện đang sống tại các khu vực bị ảnh hưởng bởi xung đột, thế giới hiện đang trải qua các cuộc xung đột cao nhất kể từ Thế chiến II. Và tỷ lệ trẻ em trên thế giới sống tại các khu vực bị xung đột đã tăng gấp đôi — từ khoảng 10% vào những năm 1990 lên gần 19% hiện nay.

Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng tăng và các thiết chế đa phương suy giảm, các nhân tố nhà nước và phi nhà nước dường như ngày càng không tuân thủ các qui định toàn cầu về việc bảo vệ người dân, với các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự như trường học và bệnh viện ngày càng trở nên phổ biến.

Sự tách rời sau nhiều thập kỷ nỗ lực bảo vệ dân thường đang gây tổn hại nặng nề cho trẻ em. Cũng như các rủi ro với cuộc sống của trẻ em, chúng phải đối mặt với tình trạng di dời và mối đe dọa của nạn đói và dịch bệnh. Cũng có những rủi ro đáng kể đối với sức khỏe tâm lý của trẻ em.

Cơ chế đa phương đang nỗ lực ứng phó cách hiệu quả hơn. Rất cần sự nỗ lực đồng bộ và duy trì nhằm đảo ngược các tổn thất trong các năm gần đây.

© UNICEF/Vincent Tremeau - Trẻ em ăn trưa tại một ngôi làng ở Tagal, Chad.

Bất ổn trong hệ thống tài chính

Chính phủ các nước đang phát triển ngày càng gặp nhiều khó khăn trong việc tài trợ các khoản đầu tư quan trọng cho trẻ em do sự tăng trưởng chậm chạp, các khoản nợ tăng và doanh thu thuế cũng như viện trợ phát triển không đáp ứng đủ.

Một yếu tố quan trọng khác là gánh nặng nợ công ngày càng tăng. Gần 400 triệu trẻ em sống tại các quốc gia đang gặp khó khăn về nợ nần, và nếu không có những cải cách lớn, con số trẻ em này sẽ tăng lên. Chi phí trả các khoản nợ này đang bóp nghẹt các khoản đầu tư thiết yếu cho trẻ em.

Vào năm 2025, chúng ta phải đối mặt với các quyết định quan trọng cần phải đưa ra trong cải cách khuôn khổ các thể chế, chính sách, quy tắc và thông lệ tác động đến hệ thống tài chính toàn cầu.

© UNICEF/Paulo Diogenes - Tại Tabatinga -Tiểu bang Amazonan - Brazil tháng 10 năm 2024.

Hậu quả không thể đảo ngược từ khủng hoảng khí hậu

Trẻ em là đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu và các tác động đến sự phát triển, sức khỏe, giáo dục và hạnh phúc của trẻ có thể kéo dài suốt đời và không thể đảo ngược.

Năm 2025 mở ra các cơ hội quan trọng để đạt được tiến bộ hướng tới các mục tiêu khí hậu toàn cầu. Điều này có nghĩa là việc hoạch định chính sách toàn diện và mạnh mẽ, tài chính và đầu tư đầy đủ và công bằng, khuôn khổ quản lý và trách nhiệm giải trình mạnh mẽ và hệ thống giám sát hiệu quả.

© UNICEF/Frank Dejongh

Cải thiện khả năng tiếp cận các dịch vụ kỹ thuật số

Một số xu hướng kỹ thuật số đang định hình tương lai của chúng ta vào năm 2025 và xa hơn nữa. Các tiến bộ vượt bậc trong công nghệ mới nổi sẽ tiếp tục định hình mọi lĩnh vực trong cuộc sống của trẻ em, từ giáo dục đến truyền thông cho đến việc tham gia vào nền kinh tế kỹ thuật số.

Xu hướng chính là sự ra đời của cơ sở hạ tầng công cộng kỹ thuật số (DPI). DPI là một tập hợp các hệ thống kỹ thuật số được chia sẻ có thể cung cấp quyền truy cập công bằng vào các dịch vụ công và tư. Nó cho phép việc cung cấp các dịch vụ công cộng kỹ thuật số trên quy mô lớn, bao gồm cả cho trẻ em, và hiện đang được ứng dụng nhanh chóng trên toàn thế giới.

DPI có tiềm năng thay đổi cơ bản cách thức phục vụ và tương tác với công dân của các chính phủ, bao gồm cả trẻ em. Nó cũng có thể đóng vai trò trung tâm trong việc thúc đẩy các quy tắc nhằm phát triển, hòa nhập, niềm tin, sự đổi mới và tôn trọng quyền con người.

Tuy vậy, sự bất bình đẳng kéo dài trong việc tiếp cận kỹ thuật số, đặc biệt là ở các nước kém phát triển, là rào cản lớn đối với việc đảm bảo DPI hỗ trợ toàn bộ trẻ em. Ngoài ra còn có các vấn đề liên quan đến việc đảm bảo sự hài hòa dữ liệu giữa các hệ thống và đảm bảo bảo vệ và bảo mật dữ liệu cách đầy đủ.

Ban thư ký G20- Ủng hộ giới trẻ tại cuộc họp G20 năm 2023 (tệp)

Áp lực nền quản trị toàn cầu

Các cuộc khủng hoảng mới và đang diễn ra sẽ tiếp tục thách thức tương lai của nền quản trị toàn cầu.

Vào năm 2025, các quốc gia và các thể chế phải giải quyết câu hỏi quan trọng là liệu khuôn khổ đa phương toàn cầu có thống nhất nhằm tạo một ứng phó đồng nhất trước các thách thức chung hay sẽ tiếp tục chia rẽ, dẫn đến nguy cơ mất đi hành động chung.

Hướng đi của chúng ta sẽ tác động sâu rộng đến các nỗ lực bảo vệ quyền và hạnh phúc của trẻ em trên toàn thế giới.

Quyền của trẻ em phải được đặt lên hàng đầu

Kết luận mà các tác giả báo cáo đưa ra chính là tầm quan trọng của việc ứng dụng và thúc đẩy các thiết chế nhằm cải thiện cuộc sống và triển vọng tương lai của trẻ em.

Các thiết chế này phải thể hiện các nguyên tắc về hòa nhập, công bằng và trách nhiệm giải trình, đảm bảo quyền và nhu cầu của trẻ em luôn được đặt lên hàng đầu. Và, quan trọng không kém, chúng không chỉ phải giải quyết các thách thức toàn cầu hiện tại mà còn phải dự đoán và chuẩn bị cho những gì trong thời gian sắp đến.

Nguồn: https://news.un.org/en/story/2025/01/1158771?utm_source=UN+News+-+Newsletter&utm_campaign=64bd91b7ab-EMAIL_CAMPAIGN_2025_01_13_09_53&utm_medium=email&utm_term=0_fdbf1af606-64bd91b7ab-110455173

Chuyển ngữ: PTT – Caritas Việt Nam