Tuyên bố chung về Khí hậu và Hòa bình.

Là đại diện của các mạng lưới Công giáo toàn cầu cam kết vì hòa bình, công lý và chăm sóc thụ tạo, chúng tôi cùng lên tiếng trước COP30 tại Belém, Brazil, để khẳng định một sự thật đơn giản nhưng cấp bách: không thể có hòa bình thực sự nếu không có công lý về khí hậu, và không thể có công lý về khí hậu nếu không có hòa bình.

Các cuộc khủng hoảng đan xen về sự sụp đổ sinh thái, một trật tự toàn cầu đang phân mảnh và tình trạng nghèo đói cùng cực không ngừng không phải là những vấn đề song song - chúng là những sợi dây rối rắm của một mối đe dọa toàn cầu chung. Chúng ta không chỉ đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng về khí thải nhà kính, về sự hội tụ của các cuộc xung đột biên giới hoặc các chu kỳ nghèo đói khu vực. Chúng ta đang đối mặt với sự hội tụ của nỗi đau khổ hàng loạt hiện tại và những nguy cơ gây hại trong tương lai, được duy trì bởi một hệ thống chính trị và kinh tế đang có nguy cơ bị phá hủy hoàn toàn. Tình trạng mà chúng ta đang ở là "hậu quả của việc tập thể từ chối nghĩ về các thế hệ tương lai" (Laudato Si' 159), lòng tham (LS9), sự thiển cận (LS32) và để giải quyết cần "một sự đoàn kết mới và toàn cầu" (LS14). Nếu không hành động ngay bây giờ, các cuộc khủng hoảng đan xen mà hành tinh phải đối mặt sẽ tiếp tục kéo dài và có thể đưa hành tinh đến giờ phút đen tối nhất trừ khi có sự thay đổi hướng đi.

Biến đổi khí hậu đang làm trầm trọng thêm các cuộc xung đột trên toàn thế giới, và đây là một xu hướng nguy hiểm dự kiến ​​sẽ gia tăng khi nhiệt độ toàn cầu tiếp tục tăng. Tần suất và mức độ nghiêm trọng ngày càng tăng của các hiện tượng cực đoan cùng với sự thay đổi nguồn tài nguyên và tình trạng đất đai không thể sinh sống sẽ dẫn đến tình trạng di dời hàng loạt người dân. Điều này, đến lượt nó, có nguy cơ làm mất ổn định hơn nữa các khu vực dễ bị tổn thương và làm trầm trọng thêm những căng thẳng hiện có. Trong bối cảnh này, hành động vì khí hậu không chỉ là một mệnh lệnh môi trường mà còn là một thành phần thiết yếu của việc xây dựng hòa bình toàn cầu.

Các cuộc khủng hoảng hội tụ về biến đổi khí hậu và an ninh toàn cầu không chỉ liên quan đến nhau mà còn bắt nguồn từ cùng một sự thiển cận, vô đạo đức và logic sai lầm. Trong nhiều thập kỷ, việc theo đuổi lợi nhuận trên con người đã định hình các hệ thống toàn cầu, đặt quyền lực vào tay những kẻ hưởng lợi từ sự hủy diệt và chia rẽ. Ngành công nghiệp nhiên liệu hóa thạch, vũ khí và tài chính, được thúc đẩy bởi động cơ lợi nhuận khổng lồ, đã tạo ra ảnh hưởng không cân xứng đối với chính trị, bóp méo các tiến trình dân chủ và cản trở những nỗ lực vì công lý khí hậu và giải pháp hòa bình. Những ngành công nghiệp này phát triển mạnh nhờ bất ổn, bất bình đẳng, khai thác không ngừng nghỉ và chủ nghĩa thân hữu đầu sỏ - để lại những vùng đất bị thiêu rụi, cộng đồng tan vỡ và một thế giới đầy thương tích.

Ngày nay, chúng ta đang đối mặt với những thách thức chung bắt nguồn từ một nguồn gốc chung. Một hệ thống toàn cầu ngày càng bị định hình bởi các lợi ích chính trị ngắn hạn và quyền lực tập trung. Việc ra quyết định bị chi phối bởi một vài quốc gia và các chủ thể tư nhân, xa rời các cộng đồng bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi xung đột và biến đổi khí hậu. 

Tầm nhìn nền tảng của chủ nghĩa đa phương thời hậu chiến, nơi mọi quốc gia - dù lớn hay nhỏ - đều có tiếng nói trong việc định hình hòa bình và tiến bộ, đang dần bị lãng quên. Tuy nhiên, chủ nghĩa đa phương đích thực, giống như chính thiên nhiên, phụ thuộc vào sự cân bằng: cũng như mỗi loài đều có vai trò riêng trong hệ sinh thái, thì mỗi quốc gia cũng có giá trị và tiếng nói bình đẳng trong trật tự toàn cầu. Sự chuyển dịch sang một thế giới “đa cực”, nơi “quyền lực thuộc về kẻ mạnh” không chỉ đe dọa hy vọng về một tương lai hòa bình mà còn cả khả năng chung của chúng ta trong việc giải quyết khủng hoảng khí hậu. Chủ nghĩa đa phương đòi hỏi rất nhiều từ các quốc gia hùng mạnh - trên hết là lòng dũng cảm từ bỏ quyền lực vì lợi ích chung.

Nhưng cũng giống như những cuộc khủng hoảng này bắt nguồn từ cùng một logic, chúng ta có thể vượt qua chúng thông qua các giá trị chung. Con đường phía trước phải dựa trên sự đoàn kết giữa các dân tộc, lợi ích chung của ngôi nhà chung, và nguyên tắc bổ trợ - đảm bảo rằng các quyết định được đưa ra càng gần gũi càng tốt với những người bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Trên hết, chúng ta phải duy trì lựa chọn ưu tiên cho người nghèo, đảm bảo rằng những người dễ bị tổn thương nhất được ưu tiên hỗ trợ, nhưng được trao quyền lãnh đạo. Việc chuyển hóa những giá trị này thành hành động có nghĩa là tái cấu trúc các hệ thống toàn cầu, cải cách các tổ chức tài chính quốc tế, chấm dứt trợ cấp nhiên liệu hóa thạch và ưu tiên các giải pháp do cộng đồng lãnh đạo trong các chiến lược xây dựng hòa bình và khí hậu. Điều này có nghĩa là tập trung vào kiến ​​thức bản địa và quyền được sống hòa hợp với đất đai của họ, thúc đẩy công lý nợ nần, giảm ngân sách quân sự quá mức và đảm bảo đại diện toàn diện tại các bàn ra quyết định, từ Liên Hợp Quốc đến các hội đồng địa phương. Mệnh lệnh đạo đức rất rõ ràng nhưng các công cụ lại nằm trong tầm tay. Những nguyên tắc vượt thời gian này từ Giáo huấn Xã hội Công giáo không chỉ mang lại sự sáng suốt về mặt đạo đức mà còn là hướng dẫn thiết thực để xây dựng một thế giới vừa hòa bình vừa bền vững.

Đức Giáo hoàng Lêô XIV nhắc nhở chúng ta rằng phi bạo lực, cả về phương pháp lẫn phong cách, tạo nền tảng cho cách chúng ta đối mặt với những thách thức của thời đại. Dưới góc nhìn này, phi bạo lực chủ động trở thành một phản ứng mạnh mẽ trước những cuộc khủng hoảng mà chúng ta đang phải đối mặt. Các cộng đồng đang đấu tranh ôn hòa chống lại nạn phá rừng, phản đối các ngành công nghiệp khai thác, và ủng hộ phát triển bền vững đang thực hiện điều này thông qua các phương tiện phi bạo lực - tổ chức, hành động pháp lý, và đoàn kết quốc tế.

Những nỗ lực này, bắt nguồn từ công lý và tôn trọng nhân phẩm, là thiết yếu cho sự chuyển đổi mà chúng ta đang tìm kiếm. Chúng tôi cầu nguyện cho các nhà lãnh đạo của chúng ta ghi nhớ tinh thần bất bạo động này trong các cuộc thảo luận của họ, ghi nhớ những nỗi kinh hoàng của chiến tranh, và một lần nữa cố gắng đặt việc theo đuổi hòa bình một cách bất bạo động vào trọng tâm các hoạt động ngoại giao của họ, với nhận thức rằng tương lai của hành tinh phụ thuộc vào điều đó.

Hôm nay, chúng ta cùng lên tiếng để chung tay với Đức Giáo hoàng Leo, các nhà lãnh đạo tôn giáo khác và những người có thiện chí kêu gọi ngăn chặn cuộc chiến tranh, đảo ngược hướng đi, khơi dậy niềm đam mê hòa bình và tin tưởng một lần nữa rằng một thế giới hòa bình là điều có thể; một thế giới xanh là điều có thể; một thế giới tốt đẹp hơn là điều có thể. 

Bởi các Tổng thư ký của Caritas Internationalis, CIDSE và Pax Christi International – trước thềm COP30

Chuyển ngữ: PTT_CVN
Nguồn: Caritas Quốc tế