Lm. Vinh Sơn Phạm Văn Mầm, SJ 

Lời ngỏ: Kính thưa Quý Cha, Quý Srs., Quý hội viên Caritas Đà Nẵng và Quý độc giả.

Trong những ngày cuối của Năm thánh 2025, hội viên Caritas Đà Nẵng, theo từng Giáo hạt, đã hành hương về các nhà thờ được chỉ định để lãnh ơn Toàn xá và tĩnh tâm Mùa Vọng 2025. Dịp này, hội viên Caritas được tìm hiểu về Tông huấn Dilexi Te của Đức Thánh Cha Lêô 14, cùng nhau lượng giá hoạt động cứu trợ sau lũ lụt tháng 10/2025 vừa qua. 

Được sự đồng ý của Cha Vinh Sơn Phạm Văn Mầm (SJ), Văn phòng CĐN kính giới thiệu bài giảng tóm tắt của Ngài tại nhà thờ Chính Tòa (Trong ngày hành hương Năm thánh và tĩnh tâm Mùa Vọng 2025 của Caritas Giáo hạt Đà Nẵng, 12/12/2025) và tại Đền thánh Anrê Phú Yên, Giáo xứ Phước Kiều (Trong ngày hành hương Năm thánh và tĩnh tâm Mùa Vọng 2025 của Caritas Giáo hạt Hội An, 13/12/2025)

I. DẪN NHẬP 
   1. Bối cảnh 

• Chúng ta đang ở trong những ngày cuối Năm Thánh 2025 có chủ đề “Những Người Hành Hương Hy Vọng”. 
• Chính trong bối cảnh Năm Thánh này, Tông huấn Dilexi te (Ta đã yêu con) được Đức Giáo Hoàng Leo XIV công bố ngày 4/10/2025 
• Khi suy sâu và nghĩ kỹ trong tinh thần mùa vọng chuẩn bị lễ Giáng sinh, chúng ta thấy rằng tông huấn này đem đến cho chúng ta một nội dung sâu sắc, định hướng chiều sâu mục vụ của Giáo hội và của Caritas nói riêng. Tông huấn có thể trở thành tài liệu nền tảng giúp Caritas tái xác định căn tính và sứ mạng của mình. 

   2. Mục Tiêu Bài trình bày nhắm 2 mục tiêu: 

• Đào sâu ý nghĩa của Tông huấn Dilexi te 
• Nhận diện những đề xuất thực hành mục vụ cụ thể để Caritas thực sự trở thành “Dấu chỉ Hy Vọng” cho con người mà các thành viên được mời gọi phục vụ, nhất là người nghèo mà Tông huấn đặt họ vào trung tâm của hành trình đức tin và bác ái.

II. TÌNH YÊU ƯU TIÊN VÀ PHẨM GIÁ NGƯỜI NGHÈO TRONG DILEXI TE 
Cốt lõi của Tông huấn Dilexi te là mời gọi chúng ta thay đổi cách nhìn về người nghèo: không còn coi họ chỉ là những người cần được giúp đỡ, mà phải nhận ra họ chính là chủ thể của Tình Yêu Thiên Chúa và là nguồn mạch của sự thánh thiện. 
   1. Tình yêu ưu tiên và vô điều kiện 

• Thiên Chúa đứng về phía người nghèo: Theo Dilexi te, Thiên Chúa ưu ái người nghèo vì họ dễ bị tổn thương và thường chịu bất công, để khôi phục phẩm giá và khẳng định giá trị của họ trong kế hoạch cứu độ: “Người sai tôi loan báo Tin Mừng cho kẻ nghèo khó” (Lc 4,18); “Kẻ nghèo kêu lên và Đức Chúa nghe họ” (Tv 34,7). 
• Tình yêu không điều kiện: Thiên Chúa yêu người nghèo không vì họ hoàn hảo, mà vì họ là con cái của Người, mang hình ảnh Thiên Chúa. Tình yêu này vô điều kiện, và luôn hiện diện với những ai đau khổ: “Ta sẽ không bỏ rơi người nghèo khó và khốn cùng” (Is 41,17); “Tất cả những ai vất vả và gánh nặng, hãy đến cùng Ta” (Mt 11,28). 
• Tình yêu được mạc khải nơi Đức Giêsu: Đỉnh cao của tình yêu Thiên Chúa dành cho người nghèo là mầu nhiệm Nhập Thể, khi Chúa Giêsu trở nên nghèo để gần gũi và liên đới với họ: “Đức Kitô… đã trở nên nghèo vì anh em” (2 Cr 8,9); “Điều gì các con làm cho một trong những người bé mọn nhất là làm cho chính Ta” (Mt 25,40). 

Vì thế, sứ mạng của Caritas phải được thể hiện bằng hành động cụ thể:

• Đặt người nghèo làm trung tâm sứ vụ, đứng về phía người nghèo, bảo vệ và lắng nghe họ, không phải bằng lòng thương hại mà theo đòi hỏi của Tin Mừng (Gc 2,5); 
• Biến sứ mạng thành hành động cụ thể và sống động ngang qua việc đồng hành, bảo vệ và phục vụ người nghèo,. 

   2. Phẩm giá người nghèo 

• Người nghèo có phẩm giá bình đẳng: Nghèo không làm họ kém xứng đáng vì “Người giàu kẻ nghèo gặp nhau: Đức Chúa làm nên cả hai” (Cn 22,2). Tuy vậy, nhiều người nghèo chịu bất công cơ cấu. 
• Là dấu chỉ sống động của Thiên Chúa và Đức Kitô giữa đời: Người nghèo là đối tượng Thiên Chúa yêu thương cách đặc biệt; nơi họ, ta gặp chính Chúa Giêsu, Đấng đã “trở nên nghèo”: “Đức Kitô đã trở nên nghèo vì anh em” (2 Cr 8,9);  “Ta bảo thật, mỗi lần các ngươi làm cho một trong những anh em bé nhỏ nhất của Ta đây, là các ngươi làm cho chính Ta” (Mt 25,40). 
• Là đối tượng ưu tiên và phẩm giá phải được bảo vệ: Thiên Chúa yêu người nghèo vô điều kiện, che chở và nâng họ lên nơi Chúa Giêsu nghèo khó (Lc 4,18; Is 41,17; 2 Cr 8,9). Giáo hội được mời gọi tiếp nối tình yêu này bằng cách đặt người nghèo làm trung tâm sứ vụ và bảo vệ phẩm giá của họ, đồng thời đối diện và đấu tranh chống các cơ cấu bất công (Is 1,17). 
• Người nghèo là thầy dạy Tin Mừng: Họ giúp chúng ta nhận ra sự khiêm nhường, niềm tín thác và giá trị thật của tình yêu Kitô giáo: “Phúc thay ai có tinh thần nghèo khó” (Mt 5,3) 

   3. Người Nghèo là “Bí Tích Sống”, là Hiện Thân của Đức Kitô 
Đây chính là một chiều sâu đặc biệt trong thần học: người nghèo được xem là hình ảnh cụ thể và đầy thương tích của Đức Kitô, kêu gọi chúng ta phải kính trọng và tôn vinh họ. 

• Dấu chỉ hữu hình của Đức Kitô chịu thương tích: Tông huấn gọi người nghèo là “bí tích sống động của thân thể Đức Kitô” (số 10), mời gọi chúng ta tôn kính và trân trọng họ. 
• Bí tích của Tình Yêu được tỏ bày: Nếu Thánh Thể là Tình Yêu ẩn giấu, thì người nghèo là Tình Yêu hiển lộ; phục vụ họ là một hành vi mang tính phụng vụ, không chỉ là việc đạo đức. 
• Gặp gỡ người nghèo là gặp chính Chúa Giêsu: Lời Chúa Giêsu xác nhận: “Điều gì các con làm cho một trong những người bé mọn nhất là làm cho chính Ta” (Mt 25,40). 
• Đến với người nghèo như môn đệ đến với Thầy: Dilexi te nhấn mạnh: hãy đến với người nghèo để học nơi họ sự kiên nhẫn và hy vọng, chứ không phải như người ban ơn (số 17).

III. THỰC HÀNH: TỪ BÁC ÁI ĐẾN PHỤC VỤ CÔNG LÝ 
   1. Phá vỡ sự tách rời giữa đức tin và đời sống xã hội 

• Dilexi te nhấn mạnh: Đức tin không thể tách rời hành động công lý xã hội. Caritas là cầu nối giữa Bàn Tiệc Thánh Thể và Bàn Tiệc Người Nghèo. 
• Phục vụ người nghèo là một phần không thể thiếu của thờ phượng sống động: “Không thể cầu nguyện và dâng lễ tế trong khi áp bức kẻ bé mọn” (Gc 5,3-5). 
• Đức tin không gắn liền với dấn thân giải phóng là đức tin giả dối; tình yêu đích thực được chứng minh qua hành động công lý (số 35). 

   2. Đối đầu với “cấu trúc tội lỗi” 

• Caritas được mời gọi trở thành lương tâm mang tính ngôn sứ: không chỉ chữa lành mà còn vạch trần và chống lại nguyên nhân gây đau khổ. 
• Nghèo đói là hậu quả của các hệ thống bất công: sứ mạng mục vụ phải hướng tới giải phóng và phát triển toàn diện, lên tiếng và vận động chính sách nhân văn. 
• “Bác ái mà không có công lý là hành động bất toàn” (số 45). Caritas có trách nhiệm ngôn sứ chống lại các hệ thống cướp đi phẩm giá và hy vọng con người (số 50).

IV. NĂM THÁNH GIỮA ĐỜI: HÀNH HƯƠNG LAN TỎA HY VỌNG 

• Hành hương đến vùng ngoại biên, ra khỏi chính mình: Caritas thi hành sứ mạng của mình bằng cách ra khỏi vùng an toàn của mình, để bảo vệ phẩm giá và đồng hành với người nghèo như Dilexi te mời gọi : “Hãy mang Hy Vọng đến cho những người đang đi trong bóng tối.” 
• Đem đến sự giải thoát và phát triển toàn diện: Caritas không chỉ giúp vật chất mà còn giáo dục, đào tạo nghề và bảo vệ phẩm giá, giúp người nghèo tái tạo niềm hy vọng về tương lai tự chủ. 
• Thực thi sứ mạng giải phóng: Đức Giêsu công bố “trả lại tự do cho người bị áp bức” (Lc 4,18). Dilexi te nhấn mạnh: “Tình yêu đích thực là tình yêu giải phóng, phá xiềng xích của nghèo đói và áp bức, cho con người sống trọn phẩm giá Thiên Chúa ban” (số 60). 
• Bác ái là cánh cửa Hồng Ân: Hành động bác ái là con đường đón nhận ơn tha thứ và hy vọng, hành trình đến trái tim người nghèo mang lại thanh thản và niềm tin. Dilexi te: “Mỗi lần bạn băng bó một vết thương, bạn mở một Cánh Cửa Thánh trong tâm hồn mình” (số 89), và “Hành động cụ thể là bài giảng mạnh mẽ nhất” (số 95). 

Trong Năm Thánh, bác ái cụ thể đối với người nghèo là phương thế hữu hiệu nhất để đón nhận ơn tha thứ và lan tỏa Hy Vọng.

KẾT LUẬN

Tóm lại, Tông huấn Dilexi te kêu gọi các thành viên Caritas trở nên biểu tượng sống động của tình yêu Kitô giáo trong đời thường. Sứ mạng ấy phải được biểu lộ bằng: 

• Sống lòng kính trọng: Nhìn thấy hình ảnh Đức Kitô nơi những người nghèo khổ. 
• Hành động công lý: Dám lên tiếng và đấu tranh chống lại mọi bất công trong xã hội. 
• Hành trình lan tỏa niềm hy vọng siêu nhiên: Bền bỉ đồng hành, nâng đỡ, giải phóng người nghèo trên hành trình hướng tới tự do đích thực. 

Xin cho ân phúc Năm Thánh củng cố Đức Tin và Tình Yêu nơi mỗi thành viên Caritas, để tất cả đều trở thành “Dấu Chỉ của Hy Vọng” trên những nẻo đường phục vụ khắp nơi.

Nguồn: Caritasgpdanang.org
Hình ảnh: Vincent – BTT Caritas Đà Nẵng